VN-chef haalt op klimaattop uit naar megawinsten die oliebedrijven 'binnenharken'
Fossiele brandstoffen zijn niet alleen de drijvende kracht achter klimaatverandering, onze afhankelijkheid ervan heeft ook hoge economische en veiligheidsgerelateerde kosten. Met die boodschap sprak secretaris-generaal António Guterres van de Verenigde Naties de klimaattop in Turkije toe.
De afzwaaiend leider van de VN was fel over de recordwinsten die oliebedrijven sinds de Iranoorlog maken. "Sinds het conflict begon, heeft alleen al de Europese Unie meer dan 100 miljard euro aan extra importkosten voor fossiele brandstoffen gemaakt, zonder dat daar ook maar een molecuul extra brandstof tegenover stond", fulmineerde Guterres op de tweede dag van de top.
Volgens de VN-topman is de prijs van benzine in 130 landen met zo'n 26 procent gestegen sinds de oorlog, en die van diesel 38 procent. "Families, bedrijven en regeringen betalen daarvoor de prijs. Ondertussen liggen negen oliemaatschappijen op koers om meer dan 95 miljard euro binnen te harken in drie maanden tijd. Dat is meer dan een miljard per dag."
Dipje, maar ook recordwinsten
De oliebedrijven die grote winsten maakten, noemde Guterres niet bij naam, maar in de afgelopen maanden ging het vaak over de hoge prijzen aan de pomp die hebben geleid tot flinke winsten voor olieproducenten. Vorige maand werd bijvoorbeeld duidelijk dat Shell afgelopen kwartaal een miljardenwinst noteerde. Ook maakte BP bekend de hoogste winst in achttien jaar te hebben geboekt.
Al langer is duidelijk dat de Iranoorlog de wereldwijde energiemarkten ernstig verstoort. Vandaag becijferden wetenschappers dat er zelfs een dipje te zien is in de CO2-uitstoot door fossiele brandstoffen. Tegen de verwachtingen van begin dit jaar in komt de uitstoot daarvan dit jaar waarschijnlijk 1,9 procent lager uit. Tegelijk vormde de oorlog een aanleiding voor een opvallend recordjaar voor steenkool.
Guterres benadrukte op de klimaattop in Turkije dat het wegbewegen van fossiele brandstoffen niet langer een taboe kan zijn. "Laten we Antalya met duidelijke vervolgstappen verlaten", spoorde hij de aanwezige landen aan. Hoe gastland Turkije daar tegenaan kijkt is de vraag: president Erdogan roemde deze week nog de verwachte toename van de binnenlandse olieproductie.
Leiders laten verstek gaan
Het blijkt al jaren erg moeilijk op de grote klimaattoppen met elkaar te spreken over het afbouwen van het gebruik van fossiele brandstoffen, wat de enige manier is om de opwarming van de aarde te remmen. Het vorige land dat de top organiseerde, Brazilië, ontwikkelde daarom een soort routekaart om dat gebruik af te bouwen.
Hoewel de VN-baas zijn lof uitsprak voor die routekaart, is het maar de vraag in hoeverre het gesprek over het afbouwen van fossiele brandstoffen ditmaal anders zal verlopen dan eerdere jaren. Het feit dat naast premier Jetten ook wereldleiders als president Xi van China en de Indiase premier Modi verstek laten gaan, verraadt dat het gesprek over het afbouwen van fossiele brandstoffen niet bovenaan de prioriteitenlijst staat bij verschillende invloedrijke landen.