Een corrupte president die zijn land uitlevert aan narcoterroristen of een militieman die de Braziliaanse belangen verkwanselt aan de VS. Beschuldigingen vlogen over en weer in het eerste tv-debat voor de verkiezingen aanstaande zondag tussen president Lula (80) van Brazilië en zijn uitdager Flávio Bolsonaro (45).
De twee zijn in een nek-aan-nekrace verwikkeld om de gunst van de Braziliaanse kiezer. Bolsonaro won begin deze maand verrassend de eerste ronde van de verkiezingen nipt en ook in de peilingen staat hij nu iets voor. Voor beide mannen stond er daarom veel op het spel en het debat werd al snel fel en persoonlijk.
"Lula, onder jou is de misdaad enorm toegenomen. Hoe verklaar je dat 73 procent van de gevangenen op jou heeft gestemd?", wilde Bolsonaro weten van de president. Die reageerde met een verwijzing naar Bolsonaro's vader Jaïr, die veroordeeld is tot 27 jaar cel voor een couppoging en nu in huisarrest zit: "Was het maar 100 procent geweest, inclusief je vader. Dan zou hij op de betere man hebben gestemd".
Economie en veiligheid
Door het moddergooien raakten de beleidsplannen van beide kandidaten wat meer op de achtergrond in de twee uur dat ze spraken. Lula zei dat hij tot twee keer toe een haperende economie van zijn voorgangers had weten om te buigen. "Ik weet wat er nodig is om dit land te laten groeien", beloofde hij. "Zij willen 95 procent van alle Braziliaanse staatsbedrijven privatiseren, ik wil sterke, productieve bedrijven in handen van de overheid."
Bolsonaro zei misdaad strenger te willen aanpakken. "Als je nu in een favela woont, in een arme wijk, hoe graag zou je dan zonder die onderdrukking willen leven?", vroeg hij zich af. "Ik neem openbare veiligheid serieus, want het zouden de criminelen moeten zijn die bang zijn om op straat te lopen."
Daarnaast viel Bolsonaro de president aan op de hoge kosten van het levensonderhoud. "Is voedsel duurder of goedkoper? Wanneer heeft u voor het laatste een stuk vlees in de koelkast gehad?"
'Belangen verkwanseld'
Lula probeerde Bolsonaro op zijn beurt weg te zetten als een Amerikaanse marionet, die zijn land uitlevert aan Trump, eerder al een nauw bondgenoot van zijn vader Jaïr toen hij president was. "Het Braziliaanse volk weet heus wel dat de Bolsonaro's zich schikken naar de Amerikaanse belangen. Dat is overduidelijk."
Bolsonaro wierp tegen dat onder Lula criminele bendes juist de dienst uitmaken en steun van de VS daarom wordt gewaardeerd. Hij beloofde drugsbendes tot narcoterroristen te verklaren en een half miljoen cellen erbij te bouwen.
Verwijten als leugenaar en dief vlogen over en weer:
De losse vorm van het debat werkte de confrontaties in de hand. De moderatoren stelden zich terughoudend op en de kandidaten mochten vrij over het podium bewegen, wat geregeld tot directe confrontaties leidde. "Niet zo dichtbij", waarschuwde Lula Bolsonaro geïrriteerd toen die hem te veel naderde. "Rustig maar, ik ben niet agressief", reageerde die.
"Ik wil wat afstand, met al die militiemannen in de familie Bolsonaro", vervolgde Lula verwijtend, waarop Bolsonaro de president toebeet: "Gelukkig heb ik mijn portemonnee thuisgelaten, dan kun je me niet beroven".
Om zijn beschuldigingen van corruptie extra te laten landen, had Bolsonaro het woord zelfs op zijn hand gespreven, corruPTo, met de PT van Lula's partij gekaderd. Lula zat bijna anderhalf jaar in de cel voordat zijn corruptieveroordeling door een partijdige rechter werd teruggedraaid.
Lula stelde voor gezamenlijk volledige openheid van zaken te geven over hun financiën en telefoongegevens, "zodat het Braziliaanse volk kan zien wie de dieven zijn in dit land". Bolsonaro reageerde dat hij niets te verbergen had, maar ging verder niet in op het voorstel van zijn tegenstander.
Op vrijdag volgt nog een tweede debat tussen beide mannen, twee dagen voordat Brazilië op zondag naar de stembus gaat.