Van scholieren tot gele hesjes: Frankrijk maakt zich op voor dag van massaprotesten
Demonstraties, snelwegblokkades en acties bij brandstofdepots: in heel Frankrijk zijn vandaag protesten. Scholieren en studenten hebben, zoals in de afgelopen weken, opnieuw aangekondigd de straat op te gaan, maar dit keer hebben ze gezelschap. Want ook boeren, taxichauffeurs en, terug van weggeweest, de gele hesjes sluiten zich aan.
Voor de regering is het een bepalende dag: grijpt de woede van de scholierenprotesten verder om zich heen en staat Frankrijk de komende maanden een nieuwe convergence des luttes te wachten waarbij verschillende protestbewegingen samensmelten tot één groot massaprotest?
Half miljoen berichten
De datum 17 oktober ging in september al rond op sociale media, maar kreeg pas echt vaart met de opkomst van de scholierenprotesten. Die gaan inmiddels hun vierde week in. Volgens dataonderzoek in opdracht van de krant Le Monde zijn op Franse sociale media meer dan 460.000 berichten over '17 oktober' gepubliceerd.
Wat deze protestdag extra bijzonder maakt, is dat uiteenlopende groepen de handen ineenslaan: van jong tot oud en van links tot rechts. Acties zijn aangekondigd door scholieren en studenten, maar ook door boerenvakbonden, brandweerpersoneel, taxichauffeurs en verpleegkundigen.
Hun redenen om de straat op te gaan lopen uiteen, maar één ding hebben ze gemeen: de groeiende onvrede over de stijgende kosten voor het dagelijks leven en het regeringsbeleid. Vooral de hoge brandstofprijzen en de dalende koopkracht raken Fransen hard in hun portemonnee.
Voormalige kopstukken van de gele hesjes hebben gezegd zich bij de protesten aan te sluiten. De regering volgt die ontwikkeling met zorg. In 2018 en 2019 wist de gelehesjesbeweging, die op een gegeven moment ook oversloeg naar België en Nederland, elke zaterdag het openbare leven in Frankrijk lam te leggen door onder meer snelwegen en rotondes te blokkeren. Wat toen begon als protest tegen hoge brandstofprijzen groeide uit tot een brede volksbeweging. De protesten liepen geregeld uit op grootschalige rellen.
Op verzoek van minister Nuñez van Binnenlandse Zaken heeft premier Lecornu daarom voor morgen een crisisoverleg aangekondigd met betrokken ministeries. Ze houden er rekening mee dat de protesten gewelddadig kunnen worden.
Nuñez zei gisteren op de Franse radio het gebruik van flitsgranaten niet uit te sluiten. Vorige week zette de politie een type flitsgranaat niet langer in, nadat een scholier zijn hand was kwijtgeraakt. Daar lijkt hij nu van terug te komen. "Agenten moeten alle wapens die zij tot hun beschikking hebben, kunnen gebruiken", aldus Nuñez.
Hoewel de regering de afgelopen weken probeerde de scholierenprotesten onder controle te krijgen, onder meer met hard politieoptreden en verschillende handreikingen, heeft dat tot nu toe weinig uitgehaald. Dinsdag gingen opnieuw honderdduizenden scholieren en studenten de straat op.
Regering zit klem
Om de scholieren en de andere demonstranten tegemoet te komen, heeft de regering financieel nauwelijks bewegingsruimte. Frankrijk geeft structureel meer uit dan er binnenkomt, waardoor de staatsschuld torenhoog is en blijft oplopen. Tegelijkertijd neemt het vertrouwen van beleggers in de Franse economie af. De regering staat dit najaar dan ook voor een bijna onmogelijke opdracht: een begroting met tientallen miljarden aan bezuinigingen door het parlement loodsen.
Bezuinigen is hard nodig om de overheidsfinanciën weer een beetje op orde te krijgen, maar kan de woede op straat juist verder aanwakkeren. De regering zit dus klem.
"Op 17 oktober gaan we geschiedenis schrijven", schreef een jongere afgelopen week op TikTok. Online wordt een interactieve kaart gedeeld waarop mensen hun protestactie kunnen aanmelden. De teller staat vanochtend op bijna 1800 acties. In hoeverre al die acties van de grond komen en hoe massaal mensen komen opdagen? Dat zal de komende uren moeten blijken.