Europa wil kinderen pas vanaf 13 jaar op sociale media, met veel controle door ouders
De Europese Commissie presenteerde vandaag een plan voor een wet waardoor kinderen maar beperkt toegang krijgen tot sociale media. Daarmee wil Brussel kinderen beschermen tegen de schadelijke effecten van online platforms zoals Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat en X. Wat is er bekend over het wetsvoorstel?
Wat wil de Europese Commissie?
Dat kinderen pas op 15-jarige leeftijd volledige toegang hebben tot sociale media. Jongere kinderen zouden helemaal niet meer op diensten zoals Instagram of TikTok mogen, vindt de Europese Commissie. Pas vanaf 13 jaar mogen kinderen een account hebben, als het aan de wetmakers van de Europese Unie ligt.
Dat account is dan niet van kinderen zelf, maar van hun ouders of verzorgers. Daarmee kunnen zij hun kind online laten op bijvoorbeeld Facebook of TikTok, maar die toegang is wel beperkt. Zo zijn de microfoon en camera standaard uitgeschakeld, waardoor kinderen niet zomaar foto's, video's of geluidsopnamen kunnen maken. Alleen de ouder kan die instellingen aanpassen.
Ook mogen kinderen er maar maximaal één uur per dag spenderen. Of zelfs minder, als de ouder dat te veel vindt. Ook mag de ouder bepalen wie de volgers of vrienden van het account zijn. Vanaf 15 jaar kunnen kinderen een eigen account aanmaken.
De regels gaan gelden voor onder meer Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok en X. Ook videodiensten zoals YouTube krijgen strengere regels. WhatsApp valt buiten deze wet.
Hoe gaan de sociale media de leeftijd controleren?
De sociale media zijn verantwoordelijk voor het controleren van de de leeftijd van accounteigenaren. Ze mogen dat van de Commissie niet doen met een eigen systeem, maar moeten gebruikmaken van andere systemen.
De bedrijven zouden dat kunnen doen via leeftijdsapps. De Europese Commissie wil dat in elk land minstens één app beschikbaar komt waarmee je kunt aantonen dat je een bepaalde leeftijd hebt, zonder verder informatie te delen.
Maar de Europese Commissie denkt ook aan andere manieren. Bijvoorbeeld dat organisaties of instanties die betrouwbaar kunnen zeggen hoe oud iemand is, dat op een digitale manier kunnen doorgeven aan het sociale medium. Denk aan een bank, de huisarts of de school. Het idee is dat een ouder daar een digitale verklaring krijgt. Die kan gebruikt worden om het kindaccount te maken.
Het is op dit moment nog onduidelijk welke mogelijkheden er komen en hoe die in de praktijk gaat uitpakken.
Kunnen kinderen die controle omzeilen?
Ja, en daar houdt de Europese Commissie ook rekening mee. Maar, zeggen ze: het gaat erom dat we anders naar sociale media kijken en dat we er anders mee omgaan. Met deze regels wil de Commissie veel strenger zijn tegen bedrijven achter Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat en X.
Moeten de socialemediabedrijven nog meer doen?
Ja, vindt de Europese Commissie. In het plan voor de wet staat dat de bedrijven het ontwerp van hun platforms moeten aanpassen. Een aantal functies wordt verboden, zoals het oneindig door kunnen scrollen om steeds weer nieuwe foto's, berichten of video's te zien. Ook moeten de bedrijven maatregelen nemen waardoor sociale media onder schooltijd of 's nachts minder of niet meer gebruikt worden.
Ook moeten onder meer Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok en X voortaan aantonen dat zij hun platform veilig hebben vormgegeven. Ze moeten opschrijven op welke manier ze daarvoor hebben gezorgd. Als de Europese Commissie daar ontevreden over is, kunnen aanpassingen worden geëist.
Wanneer gaan de regels in?
Dat gaat nog maanden duren. De Europese Commissie heeft nu bedacht hoe de wet eruit zou moeten zien. Maar het Europees Parlement, waarin politici uit allerlei landen zitten, moet nog akkoord gaan. Ook alle 27 landen van de Europese Unie moeten het ermee eens zijn. Waarschijnlijk zullen zij nog vragen hebben over hoe de wet in de praktijk gaat uitpakken.
CCIA Europe, een organisatie van grote techbedrijven waarvan onder meer Meta (Facebook en Instagram) en Google (YouTube) lid zijn, zegt ook dat het onduidelijk is hoe de bedrijven de leeftijdscontrole en instellingen voor ouders er in de praktijk uit moeten zien. De organisatie wijst er bijvoorbeeld op dat socialemediabedrijven met deze regels moeten controleren of ouder en kind echt familie van elkaar zijn.
Als het Europees Parlement en de 27 lidstaten akkoord zijn over de definitieve tekst van de wet, kunnen de regels van kracht worden. Vermoedelijk gebeurt dat op zijn vroegst eind 2027 of in 2028. Op dat moment moeten de bedrijven controleren welke accounts van kinderen onder de 15 zijn, en die uitschakelen.