Jared Kushner, de schoonzoon van de Amerikaanse president Donald Trump, is betrokken bij onderhandelingen over vrede in Oekraïne, Gaza en Iran. En dat terwijl hij óók zakelijke belangen heeft in die gebieden. Recent speelde hij een sleutelrol bij de omstreden deal die Trump sloot met de Russische president Poetin over de aankoop van Russische diesel.
Onderhandelt Kushner voor vrede of voor zijn eigen financiële belangen?
Wie is Jared Kushner?
Trump en Kushner gaan al even terug. In 2009 trouwt Kushner met Ivanka Trump en wint hij als schoonzoon het vertrouwen van Trump. Als Trump een aantal jaar later de presidentsverkiezingen wint, wordt Kushner zonder enige overheidservaring senior adviseur in zijn regering.
De aanstelling van Kushner is reden voor landen over de hele wereld om een band met hem op te bouwen. "De Saudi's, Emiraten en de Russen begrepen dat close worden met Jared Kushner een manier is om close te worden met Donald Trump", zegt onderzoeksjournalist Andrea Bernstein. Ze schreef een boek over hoe politieke en zakelijke macht samensmelten voor Trump en Kushner.
Kushner krijgt van Trump de taak om vrede te brengen in het Midden-Oosten. Hij zorgt ervoor dat meer landen Israël erkennen, maar er is ook kritiek te horen op zijn manier van werken. Want ondertussen verdient hij ook miljarden dollars met investeringen wereldwijd.
In Trumps eerste termijn zijn die investeringen nog te controleren. Zolang Kushner voor het Witte Huis werkt, moet hij transparant zijn over z'n zaken. Na Trump I zegt hij dat hij zich tijdens een nieuwe termijn van Trump niet opnieuw met overheidszaken wil bemoeien, maar zich wil richten op zijn investeringen.
Geen officiële rol
Maar direct na de verkiezingen wordt Kushner benaderd door Trump en de wereld rondgestuurd om belangrijke akkoorden uit te onderhandelen. Dit keer met een belangrijk verschil: op papier bekleedt Kushner geen officiële rol in de regering, waardoor hij geen zakelijke belangen hoeft te openbaren.
En dat is zorgelijk, volgens aanklager Hui Chen, expert op het gebied van ethiek en belangenverstrengeling. "Wanneer iemand simpelweg kan zeggen: 'Ik ben vrijwilliger en ik word niet betaald, maar ik ga wel een enorme invloed uitoefenen op levens van mensen', dan roept dat zorgen op."
Bernstein: "We bevinden ons in een volstrekt nieuwe situatie in de Amerikaanse geschiedenis. Iemand bevindt zich in een uiterst machtige positie, reist de wereld rond om grote deals te sluiten, en runt tegelijkertijd een privéonderneming. En we hebben geen enkele manier om te achterhalen hoe die twee met elkaar verweven zijn."
Belangenverstrengeling?
Belangenverstrengeling is dus moeilijk te onderzoeken, maar het is CNN in één geval gelukt. Het nieuwsbedrijf toonde aan dat Kushner een aanzienlijk belang heeft in ondernemingen die militair materieel leveren aan Israël. En dat terwijl Kushner dus tegelijkertijd een centrale rol speelt in diplomatieke onderhandelingen over vrede in het Midden-Oosten.
In deze video gaan we dieper in op Kushners zakelijke belangen in Israël en andere landen:
Kushner is ook betrokken bij pogingen om de oorlog in Iran te beëindigen. Tegelijkertijd profiteert de Israëlische defensie-industrie van diezelfde oorlog, waar Kushner weer financieel van profiteert.
En dan is er nog de oorlog met Oekraïne. Tijdens de onderhandelingen over vrede ligt er ook een miljardenovername van Russische oliebezittingen van Lukoil op tafel. Het is volgens Bernstein de vraag of Kushner hier ook van profiteert. "Er is geen bewijs, maar we weten wel dat mensen met wie zij zakelijke relaties hebben onderhouden, van de overname kunnen profiteren."
Druk op Kushner?
Het onderzoek van CNN leidde tot een officiële aanklacht tegen Kushner. Al is het maar de vraag of hij ook echt veroordeeld gaat worden. Bernstein: "Zolang de president het ministerie van Justitie controleert, is het uiterst onwaarschijnlijk dat dat zal gebeuren."
De tussentijdse verkiezingen begin november kunnen daar verandering in brengen. Krijgen de Democraten het Congres in handen, dan kan Kushner onder druk gezet worden.
Transparant over werkwijze
Aanklager Hui Chen wijst erop dat (mogelijke) belangenverstrengeling van hoge overheidsmedewerkers niet nieuw is in de Amerikaanse geschiedenis. Vaak vond dat meer in de schaduw plaats. "Ze traden niet naar buiten, maar namen wel het voortouw bij onderhandelingen en vredesgesprekken. Dat doet Trump eigenlijk wel beter, transparanter."
Trump is zelf open over hoe hij te werk gaat. Bernstein: "Hij zei: 'Ik geef mensen ruimhartig geld en dan, twee of drie jaar later, wanneer ik ze nodig heb, bel ik ze op en staan ze voor me klaar'. Precies dat zien we nu op enorme schaal terug in het Amerikaanse bestuur."
Volgens Bernstein wordt belangenverstrengeling in de VS niet alleen steeds normaler, maar worden zakelijke belangen zelfs gezien als een voordeel voor de diplomatie. "Dat terwijl de opstellers van de grondwet juist waarschuwden dat dergelijke relaties een bedreiging kunnen vormen voor ons volledige democratische stelsel."