Tienduizenden Israëlische expats gaan in aanloop naar de verkiezingen op 27 oktober terug naar hun land om te stemmen. Niet alleen in Israël, maar ook daarbuiten is het gevoel dat er veel op het spel staat en dat juist nu elke stem telt om de koers van het land te bepalen.
Volgens de wet kan je alleen stemmen als je in Israël bent. Alleen voor Israëlische militairen, diplomaten en kolonisten op de bezette Westelijke Jordaanoever, de Golanhoogten en in Oost-Jeruzalem geldt een uitzondering. Ook Israëliërs die in Nederland wonen, stappen daarom op het vliegtuig.
"Als Netanyahu aan de macht blijft is het gedaan met Israël als democratische staat", zegt Barak Oserovitz tijdens een overstap op weg naar Israël. "De kans om hem tegen te houden is nu. Die komt nooit meer terug." Hij komt voor een paar dagen over uit Nederland.
"Het wordt wel een dure stem", zegt Keren Hirsch. "De tickets en de huurauto's zijn veel duurder dan normaal." Zij zijn namelijk niet de enigen die dinsdag in het land willen zijn om te stemmen. Vooral uit de Verenigde Staten komen veel mensen.
Daar is zelfs een organisatie actief die bemiddelt bij de komst naar Israël, tot ergernis van de Israëlische regering. De organisatie is namelijk gelieerd aan de mensen die ook in Israël de vaak massale protesten tegen de regering steunen.
Netanyahu of Eisenkot
Het worden nu-of-nooitverkiezingen, hoor je bij de groepjes Amerikaanse en Franse Israëliërs die zijn overgekomen, maar ook bij de mensen die in Israël wonen.
"De overheid functioneert niet", zegt Oserovitz. "Het joods-orthodoxe en het Arabische deel van de samenleving worden niet betrokken. Ze dienen niet in het leger. Orthodoxe joden krijgen meer geld dan ze bijdragen via belastingen. Daarnaast houdt Netanyahu een onderzoek tegen naar de fouten die gemaakt zijn waardoor Hamas op 7 oktober 2023 een grote aanval op Israël kon uitvoeren."
Het zijn dingen die Netanyahu's grootste uitdager oud-generaal Gadi Eisenkot juist anders wil. Een onafhankelijk onderzoek naar 7 oktober, een onafhankelijke rechterlijke macht en dienstplicht voor iedereen. Hirsch: "Uiteindelijk krijg je onder Netanyahu een soort theocratie. En de oppositie staat voor mij - ook al zijn dat voor een deel ook rechtse partijen - voor een seculiere democratie. Dat is voor mij heel belangrijk."
Palestijnen
Netanyahu heeft de afgelopen jaren, uit eigen overtuiging of als compromis aan de radicale en/of religieuze partijen in zijn kabinet kritiek vanuit de media steeds harder aangepakt, een vrijstelling van de dienstplicht voor orthodoxe joden in stand gehouden en geweld van kolonisten op de Westelijke Jordaanoever gebagatelliseerd.
Onder zijn premierschap werden ook kolonisten bewapend en kwam het bestuur van de bezette gebieden onder radicale ministers te vallen. Omdat de Israëlische rechterlijke macht hem af en toe terugfloot, deed hij pogingen om die macht te beperken of politiek te maken.
Hirsch: "Gaza gaat me aan het hart, laat dat duidelijk zijn, maar ook op de Westelijke Jordaanoever blijft geweld van Israëlische kolonisten tegen Palestijnen te vaak onbestraft. En ja, er is ook geweld vanuit Palestijnen tegen Israëliërs, dat zal ik niet ontkennen".
Elke stem telt
Netanyahu voert campagne met de slogan "Kies je Eisenkot, dan krijg je Palestina". Toch lijkt er weinig verschil te zijn in de manier hoe beide kandidaten willen omgaan met de dreiging van Hamas en andere actoren in de regio.
Vooralsnog is er ook geen verschil tussen beide kampen in hun benadering van Palestijnse kiezers in Israël. Israëlische Arabieren vormen zo'n 20 procent van het electoraat, maar een coalitie met partijen die hen vertegenwoordigen wordt door bijna iedereen uitgesloten. "Onverstandig en racistisch", oordeelt Hirsch op weg naar Israël.
Of de stem van ingevlogen Israëliërs het verschil maakt, is nog maar de vraag. Omdat er veel op het spel staat, wordt er een hoge opkomst verwacht, zelfs bij de Arabische kiezers in Israël. Daardoor telt elke stem relatief minder zwaar. Dat weerhoudt Barak Oserovitz er niet van het vliegtuig naar Israël in te stappen. "Ik zeg niet op welke partij ik ga stemmen, maar ga er maar van uit dat het vóór verandering is!"
Vanaf 19.30 live bij de demonstratie
In Tel Aviv is vanavond een grote demonstratie van tegenstanders van de Israëlische regering van premier Netanyahu. Aanstaande dinsdag zijn er verkiezingen. Correspondent Lennard Swolfs en verslaggever Sander van Hoorn zijn er vanaf 19.30 live bij.