Gisteren maakte de Amerikaanse president Trump bekend dat Rusland per direct 300.000 ton diesel gaat leveren aan de VS. Veel is nog vaag over de afspraak. Zo is onduidelijk wanneer de diesel precies naar de VS gaat en wat het betekent voor de prijs die Amerikanen betalen aan de pomp.
Op een later moment zou Rusland nog eens grotere hoeveelheden leveren, die oplopen van 500.000 tot 3 miljoen liter. Na het nieuws daalde de future price voor diesel licht. Wat het voor de prijs op de langere termijn betekent, is nog volstrekt onduidelijk.
In vier vragen leggen we uit waarom de Amerikanen juist nu deze deal sluiten en wat het betekent voor Oekraïne.
Waarom is deze deal nu gesloten?
Trump zei het in zijn bericht waarin hij de deal aankondigde al: het gaat hem om "lagere brandstofprijzen voor Amerikanen". Sinds het begin van de oorlog in Iran wordt nog nauwelijks olie door de Straat van Hormuz vervoerd, wat leidde tot een verdubbeling van de Amerikaanse dieselprijzen.
Het is een hoofdpijndossier voor de Amerikaanse president. Over minder dan een maand zijn de tussentijdse verkiezingen voor het Amerikaanse Congres. Peilingen laten zien dat Trump wordt gezien als de schuldige van de hoge prijzen aan de pomp. Dat kan ertoe leiden dat de Republikeinen hun meerderheid kwijtraken. Om het tij te keren, overwoog Trump eerder een exportverbod voor diesel. Nu komt Trump dus nu met de deal met Rusland.
Correspondent Midden- en Oost-Europa Christiaan Paauwe:
"Het is de zoveelste klap voor Kyiv wat betreft de relatie met Amerika, vroeger de belangrijkste bondgenoot. Vooral ook vanwege het signaal dat Washington hiermee afgeeft. Rusland wordt er verder mee uit het internationale isolement getrokken.
Zelensky hamert er telkens op dat Poetin alleen met verdere druk gedwongen kan worden serieus over vrede te praten, maar hiermee gebeurt het tegenovergestelde. In de tussentijd zie je bovendien dat Trump uithaalt naar Zelensky en zegt dat Oekraïne moet stoppen met luchtaanvallen op de Russische olie-industrie.
Oekraïne heeft duidelijk gemaakt dat deze luchtaanvallen, die het omschrijft als "directe sancties", niet zullen stoppen, tenzij Rusland de luchtaanvallen op Oekraïne staakt. Maar daar wil Poetin niet mee stoppen en horen we Trump verder niet over."
Kan dit met de sancties die aan Rusland zijn opgelegd?
President Biden stelde na de invasie van Oekraïne een importverbod in voor Russische olie, aardgas en kolen. Dat bleef onder Trump van kracht. Vorige maand tekende hij nog een wet die omvangrijke Amerikaanse sancties tegen Rusland mogelijk maakt.
In die wet staat dat de VS aan landen die veel Russische brandstoffen inkopen importheffingen kan opleggen tot 100 procent. Die wet schuift Trump nu opzij: het Amerikaanse ministerie van Financiën heeft een tijdelijke vergunning verleend voor de import van Russische diesel.
Wat levert dit Rusland op en wat betekent dit voor Oekraïne?
President Zelensky is op zijn zachtst gezegd niet te spreken over het besluit van Trump. Op Telegram noemde hij het een "cadeautje voor Poetin". Volgens hem speelt de VS hiermee Rusland in de kaart en heeft dit grote gevolgen voor de oorlog in Oekraïne.
Volgens Zelensky wordt de Russische oorlogskas gespekt door de deal. Hij stelt dat "elke extra miljard dollar die Rusland kan verdienen, wordt uitgegeven aan niets anders dan wapens." Volgens hem zijn de Russische aanvallen tekenend voor wat de inkoop van Russische diesel betekent: "het verlengen van de oorlog, het terroriseren van gewone mensen en het vernietigen van infrastructuur".
Niet alleen in woord, ook in daad laat Oekraïne zien dat het land boos is. Zo brak in een olieterminal in de haven van waaruit Rusland de brandstof zou gaan vervoeren, in Rostov aan de Don, een grote brand uit. Het vermoeden is dat dit komt door een Oekraïense luchtaanval.
De Amerikaanse president heeft daarop opnieuw benadrukt dat Oekraïne moet stoppen met aanvallen, om daaraan toe te voegen dat hij vindt dat dat Oekraïne een nieuwe leider moet krijgen.
Hoe kan Rusland diesel leveren aan de VS?
Rusland is een land met enorme olievelden, maar heeft zelf te kampen met een brandstoftekort door de Oekraïense aanvallen op zijn olie-industrie. Oekraïne voert geregeld aanvallen uit op olieraffinaderijen in Rusland, waar ruwe olie wordt omgezet naar brandstoffen.
Deze zomer leidde dat in alle uithoeken van het land tot rijen bij tankstations. Rusland besloot daarop tot een exportverbod voor benzine, diesel en kerosine. Ook sloot het Kremlin een deal met India voor de import van brandstof.
Rusland kan dus waarschijnlijk maar beperkt diesel leveren, maar iedere dollar die het verdient, kan het gebruiken voor de productie van wapens.
Poetins adviseur Oesjakov meldde gisteren dat in het gesprek tussen Poetin en Trump vredesbesprekingen met Oekraïne ter tafel zijn gekomen, maar dat de doelen van Rusland hetzelfde zijn gebleven. Daarmee zegt dus dat Rusland doorgaat met de oorlog.