Over veel onderwerpen zijn Peking en Washington het oneens. Maar op één thema zijn ze opvallend eensgezind, aan de vooravond van de top tussen de presidenten Trump en Xi in de Amerikaanse hoofdstad: kunstmatige intelligentie. "Het is een race waarin beide landen nummer één willen zijn", zegt politicoloog Elly Rostoum.
Rostoum werkte eerder bij Amerikaanse inlichtingendiensten en geeft nu les aan de Johns Hopkins Universiteit. Volgens haar zijn de schadelijke kanten van AI voor de twee landen geen reden om op de rem te trappen. "Beiden willen ze het meest geavanceerde model hebben", zegt ze. "Dat is de belangrijkste drijfveer."
Trump was deze week in zijn toespraak voor de Verenigde Naties duidelijk. "We liggen ruim voor op China, en dat willen we zo houden", zei hij. "Ik ga de groei niet afremmen van iets dat groter kan worden dan de Industriële Revolutie." Dat AI de beurzen tot recordhoogtes stuwt, is hem niet ontgaan. "We gaan het stimuleren, niet beteugelen."
Amerika heeft nog altijd de beste kaarten op het gebied van rekenkracht en chips, al is China hard bezig het verschil in te lopen. Bovendien heeft Peking zo zijn eigen troeven, bijvoorbeeld in de vorm van kritieke aardmetalen en goedkope energie.
"Kijk je puur naar technologie, dan heeft de Verenigde Staten echt de overhand", zegt ook China-kenner James Lewis. Hij wijst er echter op dat China extra motivatie krijgt door de exportbeperkingen die de Verenigde Staten heeft opgelegd. "Het Chinese Huawei heeft daarom gezegd: het is ons doel om het Amerikaanse Nvidia in te halen."
Steeds grotere rol AI
De laatste tijd volgen de ontwikkelingen elkaar snel op. Zo braken AI-agenten van verschillende bedrijven meermaals los uit hun beschermde testomgeving. Ze wisten zonder toestemming externe systemen binnen te dringen.
Verder speelt kunstmatige intelligentie een steeds grotere rol op het internationale slagveld. CNN berichtte vorige week nog over een Chinees schip in het Midden-Oosten, dat volgens een Amerikaanse analist materiaal vervoerde voor een kernwapenprogramma. Het Amerikaanse leger stond klaar om het schip te enteren, vliegtuigen zouden al zijn opgestegen.
Op het laatste moment werd duidelijk dat er niets klopte van de data die de analist met behulp van kunstmatige intelligentie had vergaard. Een bron zei tegen CNN dat de fout "bijna tot een oorlog leidde".
Dat laatste gebeurde niet, maar incidenten als deze zijn reden waarom de zorg onder veel Amerikanen sterk is toegenomen. In een peiling van Politico kwam onlangs naar voren dat 63 procent van de Amerikanen vreest dat AI op zijn minst het risico met zich meebrengt dat de mensheid wordt vernietigd.
Amerikanen willen veiligheid; Washington wil China voorblijven
Concrete afspraken tussen China en de VS om het rempedaal in te drukken zullen niet worden gemaakt bij de topontmoeting in Washington, denkt politicoloog Rostoum. "Maar ik zie China en Amerika wel meer met elkaar gaan praten op lagere niveaus over de risico's van AI, ook op het niveau van de bedrijven."
Scott Bessent, Trumps minister van Financiën, zette daar dit weekend de deur al voor open. Na gesprekken met de Chinese vicepremier He Lifeng liet hij weten dat er een AI-dialoog komt. "We staan open voor gesprekken over het beperken van gedeelde risico's en het voorkomen dat onze twee systemen volledig uit elkaar groeien", zei Bessent.
Paralellen met de Koude Oorlog
Het wantrouwen in China is ondertussen groot, zegt Edgard Kagan. Hij was adviseur Oost-Aziëonder onder president Biden. Er zijn wat Kagan betreft parallellen te trekken met de Koude Oorlog, toen de VS en de Sovjet-Unie onderhandelden over strategische kernwapens. "Al is het verschil dat men toen meer inzicht had in elkaars technologische kennis."
Nu is dat anders, omdat de technologische ontwikkelingen elkaar in razend tempo opvolgen. "Ook destijds waren beide partijen bang dat de ander vals speelde, maar er was nog enig wederzijds begrip. Bij AI ontbreekt op dit moment zelfs het meest basale niveau van vertrouwen."
Om die reden is ook China-kenner Lewis sceptisch over een echte dialoog. "Wat zou een concessie op het gebied van cyberveiligheid überhaupt zijn? 'Ik beloof AI niet te gebruiken om jou te bespioneren?' Beide kanten zouden daarmee kunnen instemmen, maar zo'n afspraak is betekenisloos."