De kans op hevige regenbuien en onweer neemt toe naarmate de aarde verder opwarmt. Om dat goed in de gaten te houden, lanceerde de Europese organisatie EUMETSAT vanavond opnieuw een belangrijke weersatelliet.
De satelliet is de tweede van deze generatie, de eerste werd gelanceerd in december 2022. Hij hangt straks op 36.000 kilometer hoogte boven de evenaar. Daar draait hij met de aarde mee en houdt hij onder meer wolken, noodweer, waterdamp, stof en rook boven Europa en Afrika in de gaten.
Ogen van Europa
Het is een flinke jongen, zegt onderzoeker Jos de Laat van het KNMI. "Hij heeft het formaat van een kleine bestelbus." De nieuwe satelliet kan elke 2,5 minuut opnames naar de aarde sturen, waardoor de berekeningen van het weer nog accurater worden.
"Het zijn de ogen op Europa." De resolutie van de beelden is beter en de satelliet is een belangrijke back-up voor als de andere kapotgaat.
Ook onweer wordt sneller gesignaleerd. Zo gaat informatie over bliksem nu eerder naar meteorologen. "Daarmee kunnen we mensen eerder waarschuwen dat er gevaarlijk weer op komst is", zegt De Laat.
Bliksemflitsen
"Onweer begint in de wolk", legt Michiel Severin van weerdienst Infoplaza uit. "99 procent van de ontladingen zijn vooral in de wolken." Onweer werd eerder vooral gesignaleerd met metingen op de grond. Met deze generatie satellieten kan het KNMI het onweer dus al zien aankomen in de wolk.
De satelliet die eind 2022 is gelanceerd legde bijvoorbeeld deze bliksemflitsen vast tijdens de zware onweersbuien op 27 juni (2026). De lichtpuntjes zijn de bliksemontladingen.
Infoplaza levert deze weerdata aan allerlei bedrijven, bijvoorbeeld het Circuit Zandvoort en de Efteling. "Ook hier is het dus belangrijk dat we eerder kunnen waarschuwen", zegt Severin.
Met de attractie Gondoletta in de Efteling zijn bezoekers zeker 20 minuten op het water. "We moeten dus 30 minuten van tevoren waarschuwen als het gaat onweren", zegt Severin. "Want dan kan de Efteling ervoor zorgen dat er niemand op het water zit als het noodweer begint."
Op Schiphol is informatie over het weer belangrijk om files in de lucht te voorkomen, zegt meteoroloog Christian Wentink van het KNMI. Hij houdt het weer specifiek voor de luchthaven in de gaten. "Schiphol wil de landingsbanen zo optimaal mogelijk gebruiken."
De ruimte in
Op termijn kunnen deze satellieten ook klimaatmodellen verbeteren, doordat ze veel meer informatie opslaan. "Maar we moeten wel zo'n 20 jaar wachten tot de reeks lang genoeg is en we daar conclusies uit kunnen trekken", zegt De Laat van het KNMI.
De lancering van de satelliet vindt plaats in Frans-Guyana, aan de noordkust van Zuid-Amerika, om 22.10 uur onze tijd. Wel duurt het nog even voordat de satelliet echt werkt. "De planning is dat over een half jaar gegevens beschikbaar komen", zegt De Laat van het KNMI.
Een van de satellieten uit de vorige generatie blijft voorlopig beschikbaar als extra vangnet voor als andere satellieten niet werken.
"Op een gegeven moment is zo'n satelliet gewoon klaar." Dan wordt de satelliet hoger geplaatst naar de zogenoemde graveyard orbit, zegt De Laat. Satellieten in die kerkhofbaan hebben hun taak volbracht.