Omsloten door miljoenensteden als Shanghai en Nanjing ligt het plattelandsstadje Taixing. Op het eerste gezicht een stad als vele andere, met landbouw en kleine fabrieken. Toch onderscheidt Taixing zich: dagelijks rollen er ontelbare stenen voor het bordspel mahjong van de band. Sinds kort zitten daar ook stenen tussen die in China niet eerder te zien waren.
De mahjongindustrie van Taixing ontstond in de jaren tachtig. Wat begon met handgemaakte sets aan de keukentafel, waarvan het ambacht van ouder op kind en aan vrienden en buren werd doorgegeven, groeide uit tot een lokale industrie met bijna tweehonderd fabrieken. Sinds kort maken sommige daarvan ook stenen voor de buitenlandse markt.
Het ruim tweehonderd jaar oude Chinese spel is aan een opmars bezig in het buitenland. Via Amerikaanse films en talkshows zoals Crazy Rich Asians en The Tonight Show komen meer mensen in aanraking met het spel. Deze aandacht valt samen met een bredere trend op sociale media, waar jonge generaties meer interesse lijken te hebben voor de Chinese cultuur.
Dit alles heeft als resultaat dat de verkopen van mahjongsets in het buitenland de afgelopen jaren sterk zijn toegenomen. Volgens ASInsight is de verkoop van mahjongsets via webwinkel Amazon in de VS in het eerste halfjaar ruim verdrievoudigd.
In Europa zien we vergelijkbare cijfers. Volgens de Chinese online shopgigant Alibaba nam het aantal zakelijke inkopers in Italië en Duitsland met zo'n driekwart toe. Met meer spelers in het buitenland ontstond online ook de oproep om "buitenlandvriendelijke" mahjongsets te maken.
Modernisering
Een van de ondernemers die met die oproep aan de slag is gegaan, is Wang Hao. Wang, voormalig medewerker van Alibaba, zag de populariteit van mahjong stijgen. In mei opende hij samen met vrienden een mahjongfabriek in Taixing die speciaal stenen maakt voor het buitenland.
"Het maakproces van mahjongstenen ondergaat een ingrijpende verandering", vertelt Wang. Het eerste deel verloopt nog op traditionele wijze: met ovens en hete persen worden de stenen uit mallen gedrukt, waarna ze worden gepolijst en met de hand worden gecontroleerd op oneffenheden. Dit werk wordt veelal gedaan door inwoners die al hun hele leven in de industrie werken. Daarna nemen nieuwe machines het werk over.
Vorig jaar deed de UV-printer zijn intrede in de industrie. Die biedt ongekende mogelijkheden, maar vraagt ook om nieuwe kennis en precisie, vertelt Wang. "Dit zijn allemaal technieken die we moeten leren. Eén fout kan een hele set verpesten."
De nieuwe technologie zet de industrie op zijn kop, maar schept ook ruimte voor verschillende generaties makers. Waar de oudere generatie het voorbereidende werk blijft doen, experimenteren jongere makers met kleuren en ontwerpen. "Buitenlanders willen meer kleur en verschillende patronen", legt Wang uit. Hun interesse in vernieuwende mahjongstenen geeft de lokale industrie nieuwe kansen om te overleven.
Ook in Nederland populair
Ook in Nederland wordt het spel populairder, ziet voorzitter van de Nederlandse Mahjongbond Désirée Heemskerk. In 2004 richtte ze met een stel anderen de Nederlandse Mahjongbond op. "Destijds telde Nederland een paar verenigingen, nu zijn dat er maar liefst 27", vertelt Heemskerk, maar "ook in ongeorganiseerd verband zijn er steeds meer mensen gaan spelen".
Volgens Heemskerk is vooral de Japanse mahjongvariant, Riichi-mahjong, populair onder Nederlandse jongeren. Ze komen met deze variant in aanraking via populaire anime, Japanse animatie. "De spelregels zijn anders, de Riichi-variant is nog strategischer, maar de basis en de stenen zijn hetzelfde", legt Heemskerk uit.
Om deze nieuwe generatie jonge spelers aan de bond te binden, werkt de Mahjongbond aan een sponsorpakket om naar scholen en studentenverenigingen te gaan. Zo hoopt de bond jongeren te enthousiasmeren om hun eigen clubs op te zetten en op die manier een basis te leggen voor een bloeiende mahjonggemeenschap die er, net als de makers in Taixing, nog decennia op vooruit kan.
Wat is Mahjong?
Mahjong is een gezelschapsspel dat je met twee of vier personen kunt spelen. Het spel telt 144 stenen. Op de originele mahjongstenen staan Chinese karakters en afbeeldingen. Het doel van het spel is om zo snel mogelijk een winnende combinatie van stenen te verzamelen. Aan welke regels deze combinatie van stenen moet voldoen, hangt af van welke variant je volgt.