Met een steunplan voor tweedehands elektrische auto's wil Nederland elektrisch rijden toegankelijker maken. In Frankrijk bestaat al iets vergelijkbaars: mensen met een lager inkomen kunnen aanspraak maken op 'leasing social', een sociaal leaseplan voor elektrische auto's. Voor wie aan de voorwaarden voldoet, kan het een uitkomst zijn. Maar de Franse aanpak is nog niet toereikend, zeggen kenners tegen de NOS.
Voor het derde jaar op rij stelt de Franse regering 50.000 elektrische auto's voor het sociale lease-programma beschikbaar. Voor zo'n 140 à 200 euro per maand kunnen mensen een elektrische auto huren, voor minimaal drie jaar.
Voorwaarden
Wie dat wil, moet aan een aantal voorwaarden voldoen: zo mag het inkomen niet te hoog zijn en moet de afstand tussen woning en werk meer dan 10 kilometer zijn, óf moet iemand jaarlijks minimaal 8000 zakelijke kilometers rijden.
Dolorès Magalhães rijdt sinds januari dit jaar in een knalrode elektrische Fiat. Vanuit haar woonplaats Rosières-en-Santèrre moet zij dagelijks tientallen kilometers afleggen naar haar werk bij een verzekeringsmaatschappij. "Als ik zelf een auto had moeten leasen, dan had ik voor dezelfde auto 8000 euro moeten inbrengen en elke maand 300 euro moeten betalen. Enorm veel, voor mij was dat onmogelijk geweest."
Meteen de voordelen
"Meestal geldt bij investeringen in de energietransitie dat ze eerst veel geld kosten, terwijl de voordelen pas later komen," zegt econoom Stanislas Jourdan, van denktank Sustainable Finance Lab in Utrecht. "Wat ik interessant vind aan sociaal leasen, is dat het de financiële dynamiek omdraait; de huishoudens die ervan profiteren betalen iedere maand een lage bijdrage en hebben meteen de voordelen van een elektrische auto die minder verbruikt."
Frankrijk is het eerste land in Europa met zo'n programma. "Het is een van de weinige milieumaatregelen die echt veel steun hebben gekregen. Bij de lancering in 2024 was het een groot succes," zegt Jourdan. "Het was zelfs voor de regering een verrassing dat er zoveel aanvragen kwamen."
Maar genoeg is het nog lang niet, zegt econoom Jean Pisani-Ferry, werkzaam bij topuniversiteit Sciences Po. "Als je bedenkt dat er in Frankrijk 40 miljoen auto's zijn, krijgen we met dit tempo niet de transitie die we willen. Er moet tien keer zo veel gebeuren om echt af te komen van een economie die op fossiele brandstoffen draait."
Dat geldt ook voor de rest van Europa, schrijven onderzoekers van het Duitse Öko-Institut in een rapport over de mogelijkheden van sociaal leasen. "Door de hoge prijs van elektrische auto's zal een groot deel van de bevolking in 2030 en 2035 moeite hebben om een elektrische auto te betalen," schrijven zij. "Dit geldt vooral voor huishoudens in de laagste inkomensgroep."
Hoge brandstofprijzen
Pisani-Ferry, gespecialiseerd in Europese economie en de economische gevolgen van klimaatverandering, was nauw betrokken bij de oprichting van de Paris Climate School, die volledig gewijd is aan de sociale wetenschappen van de ecologische transitie en klimaatverandering.
Volgens hem is de huidige oliecrisis een belangrijk teken om snel te handelen. "We dachten eerst dat deze crisis van korte duur zou zijn," zegt hij. "Maar in werkelijkheid houdt die aan: de olieprijs ligt boven de 100 dollar per vat en dat is al sinds februari zo. Het is dus niet iets tijdelijks, maar iets dat echt lang zal duren."
Terwijl de brandstofprijzen ook in Frankrijk recordhoogten bereiken, staat de Franse regering onder druk om de prijzen aan de pomp te drukken in de vorm van subsidies. "Maar als we dat doen stimuleren we het gebruik van fossiele brandstoffen," zegt Pisani-Ferry. "En daarmee vertragen we de energietransitie."
Jourdan is het daar mee eens. "Als regeringen subsidies uitdelen om de olieprijs of andere energieprijzen te verlagen, is dat een doekje voor het bloeden. Het probleem is dat je op de lange termijn afhankelijk blijft van fossiele brandstoffen. En daardoor help je mensen helemaal niet om zich aan te passen aan klimaatverandering en de energietransitie."
Hoe groot dat verschil is, merkt Magalhães ook. "Elke keer als ik langs een tankstation rijd, vraag ik me af hoe ik dat ooit had kunnen betalen," zegt ze. "Ik merk dat mensen om me heen niet zomaar meer in de auto stappen om bijvoorbeeld 50 kilometer naar de stad te rijden."