'Grootste protest in Tsjechische geschiedenis': honderdduizenden demonstreren voor vrije pers
In de Tsjechische hoofdstad Praag protesteren honderdduizenden mensen tegen de regering van de populistische premier Babis en zijn plannen om de publieke omroep te hervormen. Volgens de organisatie zijn er 350.000 tot 450.000 mensen op de been. Daarmee zou het het grootste protest zijn sinds Tsjechië in 1989 een zelfstandig land werd.
Demonstranten dragen truien, mutsen en borden met daarop '4:36'. Op dat vroege tijdstip werd de nieuwe mediawet vorige maand in het parlement behandeld. De wet werd op het laatste moment op de agenda gezet en de spreektijd van de oppositie was door de Kamervoorzitter beperkt.
Student Andrej is daar boos over en demonstreert vandaag mee. "We moeten de democratie verdedigen. Als Babis belooft de onafhankelijkheid niet aan te tasten, geloof ik hem niet. Hij doet altijd het tegenovergestelde van wat hij zegt. Als ze over twintig jaar vragen wat ik deed toen de democratie werd aangevallen, dan kan ik trots zeggen dat ik bij dit protest aanwezig was."
Besparen op de omroep
De Tsjechische regering, die naast Babis' partij uit twee radicaal- en deels extreemrechtse partijen bestaat, wil besparen op de omroep. Daarnaast wordt de speciale omroepbelasting afgeschaft en komt het budget voortaan uit de reguliere begroting, die ieder jaar opnieuw wordt opgesteld.
"Daarbij is er geen juridische waarborg opgenomen dat de overheid niet kan ingrijpen, zoals gebruikelijk is in Europa", vertelt Martin Reznícek, presentator en adjunct-hoofdredacteur van de Tsjechische publieke omroep. "Ook is er geen langjarige financiering vastgelegd, zoals gebruikelijk is in Europa." Hij vreest dat de regering de media onder controle wil brengen.
'Vijand van de staat'
Babis weerspreekt dat. Volgens hem gaat het puur om een financieringskwestie. Reznícek is sceptisch: "De regering valt media hard aan en noemt ons 'vijand van de staat'. Dan is het moeilijk om ze op hun woorden te geloven." Ook hij is vaak doelwit van het Babis-kamp, vooral als hij de politicus tijdens een debat te kritisch zou hebben behandeld.
"Politici van de coalitie komen steeds minder in onze programma's", vertelt de presentator. "Ze willen niet kritisch ondervraagd worden. Daarom pakken ze nu de publieke omroep aan."
Hij protesteert vandaag voor het eerst, iets wat ongemakkelijk voelt als journalist. "Dit gaat over waarden. Dit gaat over de toekomst van Tsjechië en van mijn kinderen."
De protestbeweging wordt gedragen door veel jonge Tsjechen. Waar in Frankrijk en Duitsland de studentenprotesten vooral om hoge levenskosten en onderwijs gaan, draait het hier om de democratie en de vrije rechtsstaat. Jongeren kijken daarbij naar Hongarije en Servië, waar bondgenoten van Babis dit jaar werden weggestemd.
Ook demonstrant Jacob maakt de vergelijking met die landen: "We moeten voorkomen dat we het nieuwe Hongarije of Slowakije worden. De afbraak van democratie begint bij het aanpakken van de media. Babis beloofde ook niet te tornen aan de onafhankelijkheid van de kranten die hij kocht, maar dat gebeurde wel. Dat zal hij ook doen met de publieke omroep als deze wet erdoor komt."
Fluwelen Revolutie
De demonstratie valt twee dagen voor de herdenking van de Fluwelen Revolutie van 1989. Destijds wisten demonstrerende Tsjechen met ongewapend verzet het communistische regime omver te werpen. Die datum werkt mobiliserend voor democratieprotesten.
Babis blijft dit jaar weg bij de officiële herdenking, vanwege een staatsbezoek aan Israël. Hij hoopt dat zijn afwezigheid bijdraagt aan "het kalmeren van de gespannen situatie in Tsjechië".
Eerder werden al meerdere demonstraties en protestmarsen georganiseerd. Ook staakten de radio en tv een dag. Kritiek kwam er van buitenlandse ngo's en de EBU, de Europese koepelorganisatie van omroepen. Het protest van vandaag is een voorlopig hoogtepunt. Maar wat levert het op? Zal Babis hiernaar luisteren?
Presentator Reznícek houdt hoop dat de regering zich iets aantrekt van de massaprotesten. "Ze lijken vooral iets tegen de omroep te willen doen, maar ik weet niet hoe ver ze bereid zijn te gaan."
De populariteit van de coalitiepartijen heeft recent een knauw gekregen. Bij recente lokale verkiezingen leed Babis een paar gevoelige verliezen. De publieke omroep is zeer geliefd in Tsjechië en wordt gezien als hoeksteen van de democratie. Deze kwestie kan Babis dus zeer schaden.
Tegelijkertijd leunt de regering op een stabiele meerderheid in het parlement en zijn de volgende nationale verkiezingen pas over drie jaar.
Petra, die speciaal voor het protest vanuit het zuiden van het land naar de hoofdstad is gereisd, houdt hoop: "Ik hoop dat deze wet wordt geschrapt dankzij deze protesten, daar heb ik vertrouwen in."