De leiders van de EU-landen spreken vandaag in Brussel over een nieuwe Europese begroting, de hoge energieprijzen en nieuwe financiële steun voor Oekraïne. De discussie staat onder druk van naderende verkiezingen in vier van de vijf grootste EU-landen, die de verhoudingen binnen de EU komend jaar flink overhoop kunnen gooien.
De Spanjaarden (2026), Fransen, Polen en Italianen (2027) mogen tussen nu en eind 2027 naar de stembus. Vooral de Franse presidentsverkiezingen in april kunnen een flinke stempel drukken op de onderhandelingen over de Europese begroting voor de komende zeven jaar. Daarnaast hebben ze mogelijk gevolgen voor de financiële steun aan Oekraïne.
Campagne in Brussel
Aan de leiding in de Franse peilingen gaat de radicaal-rechtse partij Rassemblement National van Marine Le Pen. Le Pen pleit ervoor dat Frankrijk miljarden minder gaat bijdragen aan de Europese Unie.
Bovendien ziet ze geen ruimte voor financiële steun aan Oekraïne. Oekraïne komt volgend jaar naar verwachting tientallen miljarden euro's tekort om de militaire en maatschappelijke kosten te dekken, maar het geld is eerst nodig in Frankrijk, vindt Le Pen, omdat haar land kampt met een enorme staatsschuld.
Ze maakt Oekraïne en de onderhandelingen over de Europese begroting onderdeel van haar verkiezingscampagne. Om die reden verscheen ze gisteren aan de vooravond van de top met EU-leiders voor een persconferentie in een hotel in het centrum van Brussel. Haar boodschap aan de Europese journalisten: de EU kan er over een jaar heel anders uitzien. Met veel meer invloed van partijen die de macht van de EU het liefst flink inperken.
Stroeve onderhandeling
Zo hoopt Le Pen dat haar Spaanse bondgenoot, het radicaal-rechtse Vox, een plek in een nieuwe Spaanse regering weet te bemachtigen. Vox staat nu derde in de peilingen. Le Pens partijgenoot, Jordan Bardella, bezocht deze week Santiago Abascal, de fractievoorzitter van Vox in Spanje om zijn steun uit te spreken.
De Fransen denken dat een goede uitslag voor Vox in november de toon kan zetten voor de rest van het verkiezingsjaar. Naast de stemmingen in Spanje, Frankrijk, Italië en Polen zijn er ook verkiezingen in onder meer Estland, Finland en Griekenland.
Met haar bezoek aan de Belgische hoofdstad brengt Le Pen de Franse verkiezingen letterlijk naar Brussel. Hoewel ze als presidentskandidaat niet mag aanschuiven bij de top voor EU-leiders, zullen zij haar aanwezigheid wel voelen. Vooral bij de discussie over een nieuwe begroting voor 2028 tot en met 2034.
Vervroegde deadline
De regerings- en staatshoofden van de 27 EU-landen hopen vandaag iets dichter bij een akkoord te komen over hoeveel geld ze komende jaren willen uitgeven en waaraan. Die discussie loopt vooralsnog buitengewoon stroef.
Dat is niet ongebruikelijk. Elke zeven jaar willen de landen die meer geld betalen aan de EU dan dat ze ontvangen, zoals Duitsland en Nederland, vooral de kosten drukken. Daartegenover staat een grote groep landen die graag een ruimer Europees budget ziet. Het leidt vaak tot onderhandelingen die tot op het allerlaatste moment doorgaan, omdat alle landen uiteindelijk moeten instemmen.
Maar dit jaar streeft de voorzitter van de Europese Raad Antonio Costa, de man die het overleg tussen de Europese leiders in goede banen moet leiden, nog in 2026 naar een akkoord, een jaar voordat de begroting in 2028 moet ingaan. Costa hoopt zo te voorkomen dat alle verkiezingen komend jaar, en met name de Franse, de onderhandelingen volledig op losse schroeven zetten.
'Democratisch schandaal'
Die vervroegde deadline lijkt te ambitieus. Vooralsnog komen de landen niet dichter tot een akkoord. Bovendien heeft niet iedereen haast. "We zullen geen akkoord tekenen dat niet gunstig is, alleen maar om de deadline te halen," zei de Italiaanse premier Meloni gisteren.
Le Pen probeert ondertussen de druk op de huidige Franse president Macron op te voeren om nog geen akkoord te sluiten voor zijn vertrek. Dat zou volgens haar een 'democratisch schandaal' zijn, zo vlak voor de verkiezingen.
Het stelt Macron voor een moeilijke keuze in zijn laatste maanden als president: proberen komende maanden nog een akkoord te bereiken met zijn 26 collega's met het risico dat zo'n compromis politieke tegenstanders in de kaart speelt. Of afwachten, met het mogelijke gevolg dat zijn opvolger de begrotingsonderhandelingen torpedeert.