Poetin voert de druk op, waar staat Oekraïne nu? Vijf vragen over de oorlog beantwoord
Ruis op de lijn bij de Starlink-verbinding, opgevoerde aanvallen vanuit Rusland op de energiesector van Oekraïne en de hervatting van de Oekraïense aanvallen op Russische olieraffinaderijen. Er gebeurt deze week van alles in de oorlog. In een livestream gaf verslaggever Wessel de Jong antwoorden op ingezonden kijkersvragen. Hieronder lees je de vijf belangrijkste vragen en antwoorden.
Hoe afhankelijk is Oekraïne van Starlink?
"Starlink is van vitaal belang voor Oekraïne. Het satellietnetwerk van SpaceX wordt gebruikt door militairen om drones aan te sturen en voor communicatie in het leger. Toen Rusland de oorlog in 2022 begon, legde het nagenoeg alle communicatie in Oekraïne plat. Het land had daardoor amper zicht op het slagveld. Tot het Starlink van Elon Musk te hulp schoot.
Inmiddels is Oekraïne er zo afhankelijk van dat een langdurige Starlink-storing de oorlogsvoering ernstig in problemen zou brengen. De recente storing van gister is verholpen, maar heeft nog eens duidelijk gemaakt hoe kwetsbaar het land is door zijn afhankelijkheid van het systeem. Het netwerk van Starlink is uniek in zijn soort, Europa heeft niet zo'n aanbieder."
In deze special leggen we uitgebreider uit hoe onmisbaar Starlink is voor Oekraïne:
"De satellieten van Starlink werken sneller dan reguliere satellieten. Die van Starlink vliegen op een lagere hoogte. Het is simpel: hoe korter de afstand, des te minder vertraging en hoe sneller gegevens verstuurd kunnen worden."
Welke rol speelt Amerika?
"De Amerikaanse steun aan Oekraïne is de afgelopen tijd onzekerder geworden. President Trump lijkt het beter te kunnen vinden met zijn 'vriend' president Poetin dan met president Zelensky. Trump kampt momenteel in eigen land met impopulariteit vanwege onder meer de hoge prijs aan de pomp. Als hij er niet alles aan heeft gedaan om de olieprijs omlaag te krijgen, zal hij kiezers verliezen in de tussentijdse verkiezingen (midterms) van november.
Trump probeert nu Zelensky verantwoordelijk te houden voor de hoge olieprijzen. Oekraïense aanvallen op Russische olieraffinaderijen zouden de olieprijs beïnvloeden, maar in werkelijkheid hebben die aanvallen slechts beperkte invloed op de wereldwijde olieprijs.
De Amerikaanse politiek blijft een onzekere factor voor Oekraïne. Als de Democraten het Congres winnen tijdens de midterms, kan dat verschil maken in de steun aan Oekraïne, maar Trump beschikt als president over aanzienlijke bevoegdheden en zou het Congres zomaar aan zijn laars kunnen lappen."
Wat wil Poetin bereiken en hoe pakt hij dat aan?
"Poetin zou het liefst Oekraïne inlijven bij Rusland en zien dat Oekraïne ophoudt te bestaan. Het doel is om Oekraïne op de knieën te krijgen door het dagelijks leven steeds verder te ontwrichten.
De terreinwinst voor Rusland is momenteel beperkt en de verliezen lopen op. Als Rusland momenteel al 100 meter opschuift is dat veel. Daarom probeert Rusland de druk op te voeren met aanvallen op onder meer bruggen, distributiecentra voor voedsel en de energievoorziening.
De naderende winter maakt die strategie extra zorgwekkend. Inwoners zijn altijd afhankelijk van stroom en gas, bij extreme kou nog veel meer. Rusland ontwikkelde speciale drones waarmee elektriciteitsmasten buiten werking kunnen worden gesteld. Daardoor kunnen grote delen van het stroomnet ontregeld worden. De vraag is hoelang Oekraïne dit kan volhouden.
Toch weigeren de Oekraïners op te geven. Ze hebben ten slotte maar één land en dat laten ze zich niet afpakken."
Komen er nieuwe vluchtelingen richting West-Europa?
"Dat is zeker mogelijk. Als Rusland de aanvallen op de energievoorziening opvoert en Oekraïners in de winter langdurig zonder stroom of verwarming komen te zitten, is het reëel dat meer mensen besluiten te vertrekken.
Rusland weet dat een nieuwe vluchtelingenstroom in Europa politieke spanningen kan veroorzaken. Dat zou de steun voor Oekraïne kunnen doen verminderen. Hoe groot de vluchtelingenstroom zal zijn, hangt af van de omvang van de schade en de vraag of Oekraïne de energievoorziening op peil kan houden.
Er is ook een kans dat jonge gezinnen het land verlaten. Rusland valt sinds kort ook drukkerijen aan waar schoolboeken worden gemaakt en probeert zo het onderwijs plat te leggen."
Wat kan Europa doen?
"Europa moet steeds meer op eigen benen staan: nog meer eigen wapens maken en eigen systemen ontwikkelen. Zonder Amerikaanse steun aan Oekraïne wordt het lastig voor Europa.
De sancties die Europa nu aan Rusland oplegt zijn niet voldoende. Poetin zal zijn koers daar niet door wijzigen. Wel kan Europa de druk opvoeren door de afhankelijkheid van Russische olie verder terug te dringen.
In Rusland is de bevolking de oorlog ook zat. Zo zat, dat een groeiend gedeelte van de bevolking er vrede mee heeft dat Poetin de druk maximaal opvoert, alleen maar om ervoor te zorgen dat de oorlog zo snel mogelijk ten einde komt."
De hele livestream is hier terug te kijken: