Met veel tamtam kondigde Trump vorige maand aan dat Rusland diesel ging leveren aan de Verenigde Staten. In ruil voor sanctieverlichting zou president Poetin tankers vol diesel naar Amerika sturen. Uit openbare data blijkt echter dat die schepen nooit zijn aangekomen.
De Agioi Fanendes was sinds 22 oktober met zo'n 300.000 vaten diesel vanuit de havenstad Primorsk onderweg naar New York. De aankomst stond gepland voor vorige week, maar de tanker vaart nu heen en weer op enkele honderden kilometers voor de Amerikaanse kust.
Dat is te zien op website Marine Traffic, waar de reis van vrachtschepen en tankers te volgen is. De Agioi Fanendes lijkt te wachten tot er een koper is gevonden.
Vrees
In de VS is geen animo voor Russische diesel. Potentiële kopers vrezen de juridische en politieke gevolgen, schrijven internationale media. Hoewel de lading tijdelijk vrij is van Amerikaanse sancties kunnen tegen de tankers of de havens van waaruit ze vertrekken nog wel internationale strafmaatregelen gelden.
"Het Congres kijkt mee", waarschuwde de Democratische voorzitter van de Senaatscommissie voor Buitenlandse Relaties onlangs op X. De Democraten voelen zich gesterkt door de overwinning op de Republikeinen bij de tussentijdse verkiezingen.
Nog zeker drie andere tankers met Russische diesel waren op weg naar de VS, maar zijn recent van koers veranderd. De Talisman ligt nu voor de kust van de Egyptische havenstad Alexandrië. De Beast bevindt zich nabij Mauritanië en de Leruo is zuidwaarts afgebogen richting Brazilië.
Productie omhoog
Het is onduidelijk of Rusland via andere schepen wel diesel heeft geleverd aan Amerikaanse bedrijven. Na het sluiten van de dieseldeal tussen Trump en Poetin heeft Rusland in ieder geval de export van deze brandstof opgevoerd. Volgens de Britse krant Financial Times is die zelfs verdubbeld.
In oktober verscheepte Rusland dagelijks 271.000 vaten met diesel en de maand ervoor 135.000, stelt de Britse krant op basis van online handelsdata. De groei was met name te zien bij leveringen aan Brazilië en Turkije.
Het opschorten van de Amerikaanse sancties tegen de Russische oliesector leidde tot woede in Oekraïne. Maar het ongeloof in Kyiv was nog groter toen Trump de Oekraïense president Zelensky dwong om tijdelijk te stoppen met aanvallen op de Russische energiesector.
Adempauze voor Rusland
Hierdoor kreeg Poetin een adempauze om beschadigde olieraffinaderijen te herstellen en de export te vergroten. De verkoop van gas, diesel en olie vormen een cruciale inkomstenbron voor de Russische oorlogskas. De gemelde toename van dieselexport suggereert dat het Kremlin van de afspraken met Trump heeft geprofiteerd.
Onduidelijk is hoelang Oekraïne vorige maand de aanvallen op de Russische energiesector opschortte. Halverwege oktober was er sowieso een aanvalspauze van drie dagen. Later in oktober meldde The Wall Street Journal dat er achter de schermen weer een pauze van kracht was, opnieuw onder zware druk van de VS. Vanuit Oekraïne werd dat later weersproken.
Oekraïne weer in de aanval
Duidelijk is dat de luchtaanvallen eind oktober met volle kracht zijn hervat. Gisteren zei het Oekraïense leger dat zeker vijf grote olieraffinaderijen in Rusland zijn gebombardeerd. Afgelopen nacht werd er nog één getroffen.
Het zal onmogelijk zijn voor Rusland om de verhoogde export van diesel vol te houden. De schade aan de oliesector is onduidelijk, maar Reuters meldde onlangs dat de capaciteit in Rusland sinds eind oktober met dertig procent is verminderd door Oekraïense aanvallen. Het persbureau baseert zich op twee anonieme bronnen binnen de industrie.
Prijzen gedaald
De kans lijkt klein dat Russische diesel binnenkort alsnog de VS bereikt. Toch ontkent het Witte Huis dat de deal met Poetin is mislukt. "Deze afspraak was gemaakt om diesel beschikbaar te maken voor de wereldeconomie en om de prijzen voor Amerikanen en de wereld te verlagen, en dat is precies wat er is gebeurd", zegt een woordvoerder tegen de Financial Times.
De dieselprijzen zijn zowel in de VS als in Europa inderdaad gedaald, maar economen benadrukken dat Trumps dieseldeal daar niet of nauwelijks invloed op heeft gehad. De hoeveelheid extra diesel op wereldmarkt is een druppel in de oceaan. Alleen al de Amerikaanse transsportsector verbruikt dagelijks bijna 3 miljoen vaten diesel.
De Europese dieselprijs is weliswaar 11 procent gedaald, maar staat nog 77 procent hoger dan voordat de VS en Israël hun oorlog begonnen tegen Iran, blijkt uit vandaag gepubliceerde cijfers van het Internationaal Energieagentschap.